Świece zapłonowe – objawy zużycia w silniku benzynowym

Świece zapłonowe – za co odpowiadają w silniku benzynowym

Świeca zapłonowa w silniku benzynowym zapala mieszankę paliwowo-powietrzną w cylindrze. Iskra musi pojawić się w odpowiednim momencie, mieć odpowiednią energię i przeskoczyć przez czyste elektrody o właściwej przerwie. Gdy świeca jest zużyta lub uszkodzona, pojawiają się różne objawy w pracy silnika.

Nie myl świec zapłonowych (benzyna) ze świecami żarowymi (diesel). W naszym sklepie są m.in. świece do silników Perkins, np. świeca zapłonowa Perkins oraz świece żarowe Perkins, ale zasada diagnozy objawów w benzynie jest podobna – patrzymy na stan elementu i zachowanie silnika.

Typowe objawy zużytych świec zapłonowych w benzynie

Poniżej najczęstsze sygnały, że świece w silniku benzynowym proszą się o wymianę. Każdy z nich osobno nie musi oznaczać świec, ale gdy występuje kilka naraz – warto zacząć właśnie od nich.

1. Nierówna praca silnika na biegu jałowym

Objawy:

• silnik „telepie”, buda drży na luzie,
• obroty lekko falują, mimo że wskazówka raczej trzyma się okolic nominalnych,
• czasem czuć lekkie szarpnięcia przy dodawaniu gazu z niskich obrotów.

Przyczyna może być m.in. wypadanie zapłonu na jednej lub kilku świecach. Zużyte elektrody, zbyt duża przerwa albo nagar utrudniają przeskok iskry, zwłaszcza przy małym obciążeniu.

2. Trudności z odpalaniem na zimno

Objawy:

• rozrusznik kręci dłużej niż zwykle, zanim silnik „załapie”,
• czasem pierwsze 1–2 sekundy po odpaleniu silnik chodzi nierówno, jakby na mniejszą liczbę cylindrów,
• w chłodne i wilgotne dni problem jest wyraźnie większy.

Stara świeca generuje słabszą, niestabilną iskrę. Przy zimnym silniku mieszanka jest bogata i trudniejsza do zapłonu – błędy świec wychodzą wtedy na wierzch.

3. Szarpanie i „dziury” w przyspieszaniu

Objawy:

• przy mocnym wciśnięciu gazu auto szarpie, szczególnie w średnim zakresie obrotów,
• czuć chwilowe przerwy w ciągu przyspieszania, jakby ktoś na moment zabierał moc,
• na wysokich obrotach objawy mogą się nasilać.

W trakcie przyspieszania rośnie zapotrzebowanie na iskrę. Zużyte świece i słaba izolacja powodują, że zapłon wypada pod obciążeniem – efekt to szarpanie i brak płynności.

4. Wzrost spalania

Objawy:

• auto zaczyna zużywać więcej paliwa przy tym samym stylu jazdy,
• brak wyraźnych innych zmian (np. obciążenia, warunków jazdy).

Jeśli część mieszanki nie zostaje spalona z powodu słabej iskry, sterownik często koryguje skład mieszanki (na bogato), żeby utrzymać pracę silnika. Efekt – spalanie rośnie. Oczywiście przyczyną podwyższonego spalania może być też wiele innych rzeczy (sonda lambda, przepływomierz, opony, hamulce), ale świece są jednym z pierwszych elementów do kontroli.

5. Spadek mocy i ospała reakcja na gaz

Objawy:

• auto „nie jedzie” jak kiedyś,
• trzeba mocniej wciskać gaz, żeby uzyskać ten sam efekt,
• na wyższych biegach czuć wyraźnie słabsze przyspieszanie.

Jeśli cylinder co jakiś czas nie zapala mieszanki, część mocy po prostu się marnuje. Nawet jeśli komputer nie zapisze błędu, sumaryczna moc odczuwalnie spada.

6. Strzały w wydech lub dolot (rzadziej)

Przy bardzo złym stanie świec może dojść do zapłonu mieszanki w wydechu lub w kolektorze ssącym. Objawy:

• pojedyncze „strzały” w wydech przy odpuszczaniu gazu,
• czasem strzały w dolot przy nagłym dodaniu gazu,
• zapach niespalonej benzyny z wydechu.

Takie objawy trzeba traktować poważnie, bo możliwe są też inne przyczyny (złe ustawienie rozrządu, problemy z zapłonem, nieszczelności).

7. Kontrolka „check engine” i błędy wypadania zapłonów

W nowszych autach typowy objaw zużytych świec to zapis błędów wypadania zapłonów (misfire). Objawy:

• zapala się kontrolka „check engine”,
• po podłączeniu komputera diagnostycznego pojawiają się błędy związane z wypadaniem zapłonów na konkretnych cylindrach.

Nie zawsze winne są świece – często padają też cewki lub przewody zapłonowe – ale świece i tak warto wtedy wyjąć i obejrzeć.

Jak obejrzeć świece zapłonowe i co z nich wyczytać

Jeżeli masz podstawowe narzędzia, możesz samodzielnie wykręcić świece i ocenić ich stan. Pamiętaj, aby pracować na zimnym silniku i uważać, żeby nie uszkodzić gwintu w głowicy.

Kolor i stan świecy – podstawowe wskazówki

Wygląd świecy	Co może oznaczać
Elektrody jasnoszare / jasno-brązowe, lekko przypalone	Normalna praca, świeca zużyta raczej mechanicznie (przerwa, krawędzie)
Czarny, suchy, sadzowy nagar	Zbyt bogata mieszanka, jazda na krótkich odcinkach, możliwe problemy z układem paliwowym lub zapłonem
Czarny, tłusty nalot (olej)	Silnik bierze olej (pierścienie, uszczelniacze zaworowe) – świeca sama z siebie rzadko jest tu przyczyną
Bardzo jasne, „wybielone” elektrody, czasem pęknięcia	Przegrzewanie świecy, zbyt uboga mieszanka, nieodpowiednie ciepłoto świecy
Mechaniczne uszkodzenia, pęknięta porcelanka	Uszkodzenie mechaniczne, możliwa nieszczelność i przebicia, świecę wymienić natychmiast

Przy oględzinach sprawdź też przerwę między elektrodami. Jeśli jest wyraźnie większa niż w specyfikacji – świeca jest zużyta. Dokładną wartość przerwy zawsze sprawdź w dokumentacji konkretnego silnika.

Typowe przyczyny problemów ze świecami w benzynie

• Naturalne zużycie – elektrody się wypalają, rośnie przerwa, spada energia iskry.
• Zły typ świecy – niewłaściwa ciepłota, nieodpowiedni wymiar gwintu lub sięg, może prowadzić do przegrzewania lub zalewania świecy.
• Nieszczelne przewody zapłonowe / cewki – iskra „ucieka” bokiem, świeca nie dostaje pełnego napięcia.
• Zły montaż – za słabo lub za mocno dokręcona świeca, uszkodzona podkładka, zła długość gwintu.
• Problemy z mieszanką – uszkodzone wtryski, czujniki, przepływomierz. Świece wtedy szybciej się zabrudzają.

Kiedy wymienić świece zapłonowe

Interwał wymiany zależy od typu świec i silnika. Zawsze sprawdź:

• instrukcję obsługi auta lub maszyny,
• dane producenta świec,
• zalecenia serwisowe dla konkretnego modelu.

Jeśli nie znasz historii serwisowej auta, a widzisz opisane wcześniej objawy i świece wyglądają na stare – zazwyczaj rozsądnie jest je wymienić na nowe, właściwe dla danego silnika.

Co jeszcze sprawdzić przy objawach podobnych do zużycia świec

Nie każde szarpanie czy problem z odpalaniem oznacza świece. Warto przy okazji sprawdzić:

• stan przewodów i cewek zapłonowych (pęknięcia, przebicia),
• stan akumulatora i stacyjki – np. zużyta stacyjka kluczyka zapłonowego może powodować problemy z zasilaniem układu zapłonowego,
• filtr powietrza (zatkany filtr zmienia skład mieszanki),
• instalację LPG, jeśli auto jest zagazowane – złe ustawienia gazu potrafią szybko zabić świece.

W maszynach rolniczych z silnikami diesla zamiast świec zapłonowych pracują świece żarowe, np. świeca żarowa Perkins czy inne warianty do Perkinsa. Objawy ich zużycia (problem z odpalaniem na zimno) są inne niż w benzynie, ale zasada – najpierw prosta diagnostyka, potem wymiana – pozostaje ta sama.

Podstawowe zasady wymiany świec zapłonowych

Przy samodzielnej wymianie świec w benzynie trzymaj się kilku zasad:

• pracuj na zimnym silniku,
• przed wykręceniem świec przedmuchaj okolice gniazd sprężonym powietrzem (żeby brud nie wpadł do cylindra),
• używaj odpowiedniego klucza do świec (z gumową wkładką lub magnesem),
• przed montażem nowych świec sprawdź przerwę elektrod – według dokumentacji silnika,
• dokręcaj świecę z wyczuciem, zgodnie z momentem z instrukcji – jeśli go nie znasz, sprawdź w dokumentacji pojazdu lub danych producenta świecy,
• nie używaj na gwincie przypadkowych smarów, jeśli producent świecy tego nie przewiduje.

Najczestsze pytania

Jakie są pierwsze objawy zużytych świec zapłonowych w benzynie?

Najczęściej pojawia się nierówna praca na biegu jałowym, lekkie szarpanie przy przyspieszaniu, trudniejsze odpalanie na zimno i stopniowy wzrost spalania. Z czasem mogą dojść błędy wypadania zapłonów.

Czy można dalej jeździć z uszkodzonymi świecami zapłonowymi?

Da się, ale nie jest to dobry pomysł. Wypadanie zapłonów może uszkodzić katalizator, zwiększa się zużycie paliwa i obciążenie innych elementów układu zapłonowego. Lepiej szybciej zdiagnozować i wymienić świece.

Czy zawsze przy objawach trzeba wymieniać wszystkie świece naraz?

W benzynie praktycznie zawsze wymienia się komplet świec, nawet jeśli problemy dotyczą jednego cylindra. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której za chwilę padnie kolejna stara świeca i objawy wrócą.